<<<

Februari

De kunst van het klagen

‘Veranderingen vinden niet plaats door jezelf tot verandering te dwingen, maar door je bewust te worden van wat niet functioneert’

- Shakti Gawain -

Klagen

1. Uiting geven aan pijn of droefheid (jammeren)

2. Uiten van misnoegen

Ook:

Klaaglied, klaagmuur, klaagschrift, klaagvrouw

We leven in het tijdperk van geestelijke maakbaarheid. Misschien kunnen we de samenleving niet meer vormen naar onze wil, maar toch wel onszelf. Goed, niet alles valt te regelen of te bepalen, maar veel toch wel. Allerlei zelfhulpboeken, zelfhulptechnieken en workshops zijn gewijd aan het maken van een gelukkiger en zinvoller leven. (1)De insteek van de boeken en technieken kan verschillend zijn: een deel grijpt in op het denken(denk anders en voel daardoor anders), een deel op je fysiek (bewegen, sporten, voeding, energiebanen: voel je anders en je denkt anders), een deel op je omgeving (verander je omgeving, daardoor voel en denk je anders) bv Feng shui en de opruimcoaches. Achter elke benadering zit een eigen mens- en wereldbeeld. Gemeenschappelijk in het mensbeeld is dat mensen in staat zijn bewuste keuzes te maken en verantwoordelijkheid te nemen.

Dus waarom zou je klagen? Hup aan het werk! Maar toch…je wilt soms klagen omdat je je machteloos voelt, je erge dingen zijn overkomen, je geen fut hebt om doelen te stellen. Gewoon omdat je zin hebt je beklag te doen. En pas als dat kan ben je bereid verder te gaan. Als echt klagen niet mag, gaan we vaak zeuren en mopperen, of opkroppen. Daar wordt niemand blij van. Klagen heeft een functie: al het leed en onrecht waar je mee te maken hebt gooi je naar buiten. Je lucht je hart. Op die manier maak je jezelf schoon van alle opgekropte pijn, verdriet, boosheid etc. Een soort ontgiften. Mooi toch? Niet voor niets kennen diverse culturen klaagliederen, klaagvrouwen, klaagmuren. En het laten zien, vertellen van wat je dwars zit aan anderen heeft ook een troostende werking. Gedeelde smart is halve smart.

Het heeft daarnaast nog een ander functie. Door je klacht naar buiten te brengen erken je de situatie. En erkenning, acceptatie van de huidige situatie (en jezelf) is de eerste stap is op weg naar genezing, verandering.

Klagen en de dramadriehoek (2)

Goed, klagen is gezond, maar zijn er ook situaties waarin klagen niet meer de functie heeft van je hart luchten, troost en erkenning van de situatie? Jazeker. Je kan ook te lang vasthouden aan het klagen, verslaafd worden aan klagen. Dat gebeurt wanneer je met anderen in de dramadriehoek terechtkomt.

De dramadriehoek (zie plaatje rechtsboven)kent drie rollen: redder, slachtoffer en aanklager. (Zie plaatje aan rechterzijde pagina.)Iedereen kan alle rollen spelen. Het is een spel van onmacht en afhankelijkheid. Kenmerk is dat het slachtoffer niet echt gered wil worden en dat de drie rollen elkaar vasthouden in een negatief emotioneel spel. Het slachtoffer roept help, de redder wil redden, de aanklager geeft de redder of slachtoffer de schuld dat het niet goed gaat.

DE REDDER is degene die altijd klaar staat voor de ander. Gevraagd en ongevraagd advies geeft. Het probleem overneemt (of eerste een probleem creëert) en oplost voor de ander. Redder ontleent status en identiteit aan het feit dat zij/hij nodig is. Zorgt dat door haar/zijn hulp de ander afhankelijk blijft. De basisemotie van de redder is triomf.

Het SLACHTOFFER is degene die zich machteloos en afhankelijk van de ander opstelt. Het slachtoffer gelooft niet in de eigen kracht en weigert verantwoordelijkheid te nemen. Het slachtoffer roept op verschillende manieren: ‘help, help, ik kan het niet, ik heb je nodig..’ Het slachtoffer klaagt en jammert, eist. Het slachtoffer zal alle reddingspogingen vakkundig om zeep helpen. Gered worden zou immers betekenen zelf verantwoordelijkheid nemen en dat is niet de bedoeling. Het is wel de bedoeling veel aandacht te krijgen. De basisemotie van het slachtoffer is depressie.

De AANKLAGER is degene die graag de schuld bij de ander legt. Die erop uit is de ander te pakken op de zwakke plek. Woede is de motor. De woede kan zich richten op zowel de redder als slachtoffer. Of op een medeaanklager. Basisemotie van de aanklager is woede.

Nogmaals: de spelers in dit spel houden elkaar vast in machteloosheid en afhankelijkheid. Niemand wordt er beter van.

Kunst is hieruit te blijven. Dat kan door je te realiseren dat je een volwassen iemand bent met eigen verantwoordelijkheid en mogelijkheden.

Klagen en boodschappen van vroeger

Of we ons prettig voelen bij klagen, of juist vinden dat dat onzin is, heeft vaak ook te maken met de boodschappen die we van vroeger meegekregen hebben. Hoe werd er vroeger thuis geklaagd, of gereageerd op klagen? Dat hangt af van de periode waarin je bent opgegroeid, de maatschappelijke waarden en normen, de houding van je ouders en andere belangrijke opvoeders. Welke conclusie heb je zelf getrokken?


NOTEN
1.Een greep uit de boeken en inzichten die ik zelf gebruik:
In dertig dagen uit je burn-out; Carien Karsten
De creatiespiraal; Marinus Knoope
Ik kan denken en voelen wat ik wil; René Diekstra
NLP voor managers; Paul Liekens
The work, Katie Byron
Het grote boek van de rust; Paul Wilson
Pocket guide to emotional freedom; Steve Wells en David lake
Feng shui handboek; Günther Sator
Het gras wordt groener; Thich Nhat Hanh

2. De dramadriehoek is ontworpen door Karpman en wordt gebruikt in Transactionele Analyse (de inzichten en methodieken worden gebruikt in therapie) en in de hulpverlening. Bv Anja van Servellen: ‘macht en onmacht van vrouwen’